Pielęgnacja szczeniąt

Jeżeli przebrnęliśmy poród następną czynnością jest zważenie poszczególnych szczeniąt i zapisanie ich wagi. Po zważeniu całego miotu wyniki zapisane sumujemy i dzielimy przez ilość szczeniąt przez co otrzymamy tzw. średni ciężar urodzeniowy. Psiaki, których ciężar jest niższy o 25% od średniego ciężaru urodzeniowego miotu nazywamy szczeniakami z niskim ciężarem urodzeniowym. Są to osobniki słabe, wymagające od nas wyjątkowej opieki, zagrożone. Gdy takiego szczeniaka uda się uratować nie powinien być w przyszłości przeznaczony do reprodukcji [podejrzewa się, że skłonność do niskiego ciężaru urodzeniowego być uwarunkowana genetycznie. Znajomość ciężaru urodzeniowego szczeniąt pozwoli nam na ocenę mleczności suki i prawidłowości rozwoju szczeniąt. Oczywiści są to wagi przeciętne. Równie ważnym jest żywotność urodzonego malca a także prawidłowość odruchów szukania sutka i ssania.

Po tych zabiegach, które powinniśmy wykonać sprawnie i szybko, szczenięta - jeżeli same tego nie uczynią - przystawiamy do sutek. Malcowi, który nie może trafić do sutka, wkładamy mu go do pyszczka i przytrzymujemy do chwili, aż rozpocznie ssanie. W razie niepowodzenia czynność tę powtarzamy po pewnym czasie.
Bardzo ważne jest, aby szczeniaki piły pierwszą siarę, która jest bogata w ciała odpornościowe [immunoglobuliny]. Przez pierwsze 24-48 godzin życia ulegają one wchłonięciu z jelit szczeniąt do ich krwioobiegu i stanowią kapitał odporności na pierwsze 7 - 12 tygodni życia.
W 3-4 dniu życia piesków, jeżeli wymaga tego wzorzec rasy, umawiamy się z lekarzem na obcięcie ogonków i tzw. wilczych pazurów. Czynimy to tak wcześnie, ponieważ odczuwanie bólu u szczeniąt w tym wieku jest znacznie ograniczone. Późniejsze wykonanie tego zabiegu wiąże się zazwyczaj z zastosowaniem narkozy. Nie starajmy się tego zabiegu wykonywać sami jak to zalecają niektóre książki. Jest to nieporozumienie a efekty tej "amatorskiej chirurgii" bywają zazwyczaj opłakane i niepotrzebnie oszpecają psiaka.
Miot w pierwszych dniach życia oglądamy codziennie w celu kontroli gojenia się pępowiny i uchwycenia wszelkich ewentualnych zmian chorobowych.
W pierwszym - drugim tygodniu życia możemy spotkać się u szczeniąt z kilkoma groźnymi dolegliwościami a mianowicie:
Hipotermia czyli obniżenie temperatury ciała szczeniaka. Jest to problem o tyle waż-ki, że suka odrzuci malca, którego temperatura opadła do 32-340C. Może do tego dojść, gdy przez przypadek szczeniak wypadnie z legowiska i straci kontakt z matką.

Predyspozycja do wystąpienia hipotermii wynika z faktu niepełnego wykształcenia mechanizmów termoregulacji u noworodka. Wraz z rozwojem organizmu dojrzewają w nim mechanizmy termoregulacyjne. Ma to szczególne znaczenie gdy szczenięta z różnych powodów wychowujemy bez matki. W normalnych warunkach suka ogrzewa szczenięta własnym ciałem.

Hipoglikemia dolegliwość spotykana sporadycznie i powodująca upadki szczeniąt w pierwszych dniach życia. Jest to obniżenie ilości glukozy [cukru] we krwi noworodka. Jak wiemy glukoza dostarcza energii do procesów życiowych organizmu. Obniżenie jej poziomu w organizmie powoduje deficyt energetyczny.
Szczeniaki popadają w śpiączkę i umierają. U szczeniąt może wystąpić dwojakiego rodzaju hipoglikemia. Jest to hipoglikemia niezłośliwa, w której występuje prosty niedobór cukru spowodowany np. nie pobieraniem siary. Ten niedobór można próbować wyrównać podając szczenięciu pipetką do pyska po kropelce 2-3-4 mililitry 40% glukozy o temperaturze ciała. Często ten prosty zabieg przywraca malcowi chęć do życia. Gdy nasze zabiegi nie pomagają możemy domniemywać, że mamy do czynienia z hipoglikemią złośliwą, której przyczyną jest genetycznie uwarunkowany niedobór pewnego enzymu uczestniczącego w cyklu przemian glukozy. Stan taki zawsze doprowadza do śmierci. Gdy jednak oznaczenie glukozy we krwi noworodka [np. przy użyciu testów dla cukrzyków] wykazuje poziom prawidłowy możemy podejrzewać HERPESWIROZĘ
Toksyczne mleko schorzenie spowodowane przez zatrucie mlekiem matki. Sytuacja taka występuje w przypadku gdy po porodzie w narządzie rodnym występują komplikacje spowodowane zakażeniem. Gruczoł mlekowy jest połączony z macicą systemem naczyń chłonnych. Toksyny bakteryjne a także same bakterie dostają się z macicy do gruczołu mlekowego a następnie do mleka. Wraz z mlekiem matki są spożywane przez szczenięta powodując ich zatrucie, chorobę, a często i śmierć. Jeżeli stan zdrowia suki - położnicy budzi jakiekolwiek wątpliwości - należy jak najszybciej zasięgnąć rady lekarza. Podejmie on właściwe leczenie i zaleci tryb postępowania ze szczeniętami. Może okazać się niezbędne oddzielenie ich od matki i karmienie preparatami mleko zastępczymi.
Z praktycznego punktu widzenia wszystkie te dolegliwości są określane mianem zespołu słabego szczenięcia. Występuje on między 1 a 6 tygodniem życia szczeniąt.

W 7-10 dniu szczenięta ponownie ważymy. W tym wieku powinny podwoić swój ciężar urodzeniowy. Świadczy to o odpowiedniej mleczności suki i prawidłowym rozwoju szczeniąt. Słabsze szczeniaki mogą być odpychane przez silniejsze od sutek i mniej przybierać na wadze. Musimy to kontrolować i w razie potrzeby słabsze maluchy przystawiać do sutka po to, aby dostatecznie najadały się. Najedzone leżą spokojnie i śpią, a głodne piszczą, rozchodzą się po całym legowisku, słabną i w skrajnych przypadkach giną. Głód potomstwa świadczy o niedostatecznej mleczności suki i konieczności dokarmiania miotu. Z suką niezwłocznie udajemy się do lekarza prowadzącego. W 13-16 dniu prawidłowo rozwijające się szczenięta zaczynają widzieć i słyszeć, w tym też czasie całą czeredę wraz z matką po raz pierwszy odrobaczamy.

Po ukończeniu przez nasze pieski trzeciego tygodnia życia pojawiają się u nich pierwsze zęby mleczne. Pierwszym pokarmem, jaki podamy maluchom, jest chuda, surowa zmiksowana wołowina [papka mięsna]. Ilość jej uzależniamy od wielkości szczeniąt i mleczności suki (rozpoczynamy od 1/4 - do 1 łyżeczki). Gdy będziemy podawać zbyt duże ilości pokarmu stałego, "dzieci" nie będą chciały pić mleka suki. Zbyt duże porcje mogły by też spowodować rozstrój przewodu pokarmowego szczeniąt. Zmiksowane mięso podajemy delikatnie do pyszczka szczeniaka, uważając aby się nie zadławił. Tak wczesne podawanie pokarmu stałego szczeniętom ma kapitalne znaczenie dla prawidłowego rozwoju przewodu pokarmowego młodych piesków. Nie przejmujmy się gdy suka miedzy 3 a 6 tygodniem po porodzie od czasu do czasu zwymiotuje częściowo nadtrawiony pokarm a szczeniaki będą to jadły. Jest to prawidłowe i instynktowne postępowanie, mające na celu dokarmianie szczeniąt pokarmem stałym wstępnie nadtrawionym - a więc łatwiej przyswajalnym dla młodych. Nie należy mylić tego z niestrawnością, jaka może się przytrafić suce w tym czasie.

W trzecim, czwartym tygodniu życia, gdy dzień jest ciepły [temperatura powyżej 20 stopni] i słoneczny, a warunki terenowe pozwalają na to, wynosimy nasze pociechy na świeże powietrze. Czas przebywania na dworze stopniowo wydłużamy, bacznie obserwując czy szczenięta nie marzną. Postępowanie takie ma za zadanie hartowanie młodych organizmów, oswajania ich z otoczeniem a także umożliwienie przebiegu, pod wpływem promieni słonecznych, syntezy skórnej Vit.D3.

Szczeniakom ssącym co tydzień skracamy pazury. Rosnące, a nie przycinane pazury wraz z pierwszymi pojawiającymi się zębami, boleśnie ranią gruczoł mlekowy suki.

W czwartym, piątym tygodniu życia sukę wraz z małymi ponownie odrobaczamy, a także - gdy u któregoś ze szczeniaków występuje przepuklina - umawiamy się z lekarzem prowadzącym na jej operacyjne usunięcie.

W szóstym tygodniu - gdy tego wymagają przepisy hodowlane (dotyczy to wszystkich szczeniąt rasowych) - miot tatuujemy [małżowina uszna lub fałd kolanowy]. Obecnie do znakowania psów w celu późniejszej ich precyzyjnej identyfikacji wprowadza się metody elektroniczne. Znakowanemu delikwentowi implantuje się pod skórę specjalnym aplikatorem [forma strzykawki z grubą igłą] małą kapsułkę szklaną z mikronadajnikiem [transponderem]. Jest to zabieg niebolesny [tak jak iniekcja podskórna] nie powodujący szkodliwych następstw. Osoby czy instytucje zainteresowane posiadają specjalne czytniki, które zbliżone na odległość kilku centymetrów do oznakowanego zwierzęcia pokazują na specjalnym wskaźniku numer identyfikacyjny. Jest to metoda obecnie wprowadzana, z dużą przyszłością i najbardziej humanitarna, nie wywołująca tyle bólu i cierpienia u znakowanego psa. Między 6-7 tygodniem życia zwiększamy dawki pokarmowe podawane szczeniętom [nie zapominając o związkach wapnia i programie witaminowym]. Tym samym ograniczamy karmienie przez sukę, a po kilku dniach szczeniaki całkowicie oddzielamy od matki. Suce po zaprzestaniu karmienia drastycznie ograniczamy dawkę pokarmową i ilość podawanych płynów, aby zahamować mleczność. W niektórych przypadkach będziemy zmuszeni do zastosowania 3-4 dniowej głodówki.

Szczenięta przekazujemy nowym właścicielom w 7 lub po 10 tygodniu życia. Przy odbiorze malca przekazujemy nowemu właścicielowi kawałek płótna z rodzinnego legowiska, co ułatwi maluchowi aklimatyzację w nowym miejscu. Informujemy nabywcę o sposobie karmienia i pielęgnacji. Każde przekazywane szczenię powinno być zaopatrzone w książeczkę zdrowia z wpisanymi terminami odrobaczeń i ewentualnych szczepień, a psy rodowodowe - w metrykę urodzenia.

Źródło: EBOK "Mój pierwszy pies" autor Lek. wet. Andrzej Lisowski, specjalista chorób psów i kotów
http://www.klinika-wet.gorzow.pl/